Voor veel kinderen is het nieuwe schooljaar net begonnen of begint het in de komende dagen! Het is dus hét onderwerp van het moment en meteen ook een bijzonder charmant verzamelthema voor cartofielen en liefhebbers die schoolpostkaarten verzamelen.
De start van het schooljaar, zoals we die vandaag kennen, is het resultaat van een lange historische evolutie die samenhangt met de ontwikkeling van de onderwijssystemen in Europa. In de middeleeuwen bestond er geen uniforme schoolkalender: de lessen hingen af van de leerkrachten en van lokale omstandigheden, vooral in de landbouw. Kinderen hielpen vaak mee op het veld, waardoor naar school gaan onregelmatig was.
In de 19e eeuw begint de schoolstart meer structuur te krijgen. Met de schoolwetten, zoals die van Jules Ferry in Frankrijk in de jaren 1880, wordt onderwijs verplicht, gratis en seculier. Er komt dan een vaste kalender, afgestemd op het ritme van de seizoenen en op de behoeften van plattelandsfamilies. De start van het schooljaar wordt meestal in de herfst gepland, na de grote oogsten, zodat kinderen hun ouders tijdens de zomer konden helpen.
Door de jaren heen wordt de start van het schooljaar een belangrijk symbolisch moment, dat tegelijk het einde van de vakantie en het begin van een nieuw leerjaar markeert.
De traditie van de Schultüte
Toen ik op Delcampe naar postkaarten rond de schoolstart zocht, trok een grote puntzak mijn aandacht op Duitse prentbriefkaarten.
Het gaat om de “Schultüte” (of Zuckertüte, letterlijk “suikerzak”). Deze traditie gaat terug tot het begin van de 19e eeuw, vooral in Saksen en Thüringen.
Oorspronkelijk was deze gewoonte bedoeld om de eerste schooldag zachter en feestelijker te maken, want die kon voor jonge kinderen best indrukwekkend zijn. Volgens een volksgeloof stond er in bepaalde steden, zoals Jena, zelfs een “ puntzakkenboom” (Zuckertütenbaum) op school: wanneer de puntzakken “rijp” waren, betekende dat dat de kinderen klaar waren voor hun eerste schooldag!
Ouders gaven hun kinderen daarom grote, felgekleurde puntzakken, gevuld met snoep, kleine speeltjes en schoolbenodigdheden. Het idee was om deze belangrijke stap om te vormen tot een vrolijk en motiverend moment, en het kind tegelijk te belonen voor het begin van zijn of haar schoolleven.
Na verloop van tijd is de Schultüte een nationale traditie in Duitsland geworden, die vandaag nog altijd heel levendig is. Hoewel de inhoud is geëvolueerd (minder snoep, meer nuttige voorwerpen), blijft de symboliek dezelfde: de overgang tussen de vroege kindertijd en de schoolwereld verzachten, en van de eerste schooldag een gelukkige, onvergetelijke herinnering maken.
Ik vind dit idee heel mooi en heb onlangs zelf een Schultüte aan mijn kinderen gegeven! Ik hoop dat de schoolstart van jouw kinderen ook goed verloopt!
Ben je op zoek naar een originele vondst voor jouw collectie? Ontdek nu de schoolpostkaarten en prentbriefkaarten rond de start van het schooljaar die te koop zijn op Delcampe en koop vandaag nog een nostalgische kaart om jouw verzameling uit te breiden!
